facebook instagram telegram telegram
قهوه قندپهلو، تلخی و شیرینی شعر طنز امروز
587143885454545879orig.jpg
نام كتاب: قهوه قندپهلو؛ گزيده شعر طنز امروز
به اصرار اميد مهدي‌نژاد
ناشر: سوره مهر
اسماعیل امینی

قهوه قندپهلو؛ از همین عنوان در می‌یابیم که با کتابی متفاوت مواجهیم. روی جلد کتاب افزون برعنوان جالب آن، این کلمات را می‌خوانیم: گزیده شعر طنز امروز - به اصرار - امید مهدی نژاد.
طرح جلد کتاب هم بسیار جذاب و شیرین است؛ مقدار زیادی حبه قند! اما از آن جالب‌تر پشت جلد کتاب است که این جملات را برآن می‌خوانیم:
«دوست عزیز! این مجموعه با خون دل فراوان فراهم آمده است. خواهشمند است از به تنهایی خواندن آن، دور ریختن آن، زیرپایه صندلی گذاشتن آن و سوسک کشتن با آن خودداری فرمایید. با تشکر»
این نوشته طنز تلخی دارد و از آن تلخ‌تر قیمت کتاب است، ۹۹۰۰ تومان. اگر گمان کرده‌اید که می‌خواهم بگویم گران است و به شیوه برنامه‌های مفرح صدا و سیمایی از گرانی گلایه کنم و حرفهای با‌نمک بزنم‌، گمان باطلی است. این ۹۹۰۰ تومان اگرچه یک نوع شوخی با خوانندگان است اما کنایه‌ای است طنزآمیز به دوز و کلک‌های رایج در بازار برای جلب مشتری که هنگام حراج قیمت‌ها را این طوری می‌نویسند ۹۹۹۹۹ تومان.
تا اینجای مطلب که رسیدم یادم آمد که هنوز نگفته‌ام قهوه قندپهلو را دفتر طنز حوزه هنری و انتشارات سوره مهر منتشر کرده‌اند.
این کتاب ۶۲۴ صفحه دارد و منتخبی است از شعرهای طنز صدسال اخیر که امید مهدی‌نژاد در مقدمه کتاب آغاز دوران معاصر را با وقایع مشروطه و حواشی آن مقارن یافته و دلایل خود را هم نوشته است.
در مقدمه کتاب‌، بحثی مختصر اما بسیار عمیق و خواندنی درباره طنز و طنزپردازی آمده است که نشانگر اهلیت و دانش مولف است.
یعنی برخلاف بسیاری از مجموعه‌هایی از این دست‌، که با‌شتاب و بدون شناخت کافی از شعر طنز فراهم می‌آیند‌، قهوه قندپهلو‌، حاصل تلاش کسی است که هم شعر را خوب می‌شناسد و هم طنز را و بر این بیفزایید که او شاعری توانا و طنزپردازی خوش ذوق و هوشمند است.
همین‌جا وسط دعوا نرخ تعیین کنم که خوش‌ذوق با ذوق‌زده خیلی تفاوت دارد‌، در روزگار ما که دوران نمایش و هیجان و شور و جنجال است‌، معمولا آدمهای ذوق‌زده‌، چه طنزپردازان و چه مخاطبان‌، بیشتر دیده می‌شوند و به تعبیر اهل سیاست‌، همیشه در صحنه‌اند. طنزپرداز ذوق‌زده‌، برامواج هیجانات سیاسی و اجتماعی سوار می‌شود و مخاطبان ذوق‌زده‌، حاصل هیجانات او را به نام شعر طنز دست به دست و موبایل به موبایل می‌گردانند و می‌خوانند.
درباره این مرز ظریف میان طنز و ذوق‌زدگی چند جمله از مقدمه کتاب را با هم بخوانیم‌:
طنزپرداز همواره از بالا به سوژه‌اش می‌نگرد‌، چرا که در غیر این صورت نمی‌تواند تصویر درستی از نقائص و کاستی‌های سوژه (که دستمایه اصلی خلق طنز هستند) به دست بیاورد. برخورد از نزدیک منجر به درگیری با موضوع خواهد شد و این درگیری از هر نوع که باشد، چه عاطفی و چه فکری‌، موجب شکل‌گیری نسبت تراژیک میان مولف و سوژه خواهد شد و به این ترتیب نگاه و بیان طنزآمیز از کف خواهد رفت‌....‌از این منظر که نگاه کنیم‌، متوجه تفاوت بنیادین طنز با مسخرگی و هزل و هجو و حتی مطایبه می‌شویم‌.

***

قهوه قندپهلو آن طور که من شمردم از ۹۱ شاعر بزرگ و کوچک و جوان و پیر شعر طنز نقل کرده است و در آغاز هربخش‌، معرفی مختصری درباره شاعر آمده که از معرفی‌های معمولی نیست و طنازانه و رندانه است مثلا در معرفی بهاالدین خرمشاهی می‌نویسد:
"... آدمی که این همه کار جدی انجام دهد، دلش می‌خواهد برای رهایی از بار سهمگین جدیت‌، گاه‌گاهی طنزپردازی هم بکند. خصوصا که همشهری عبید و دهخدا هم باشد. بعضی‌ها می‌گویند خرمشاهی انتشار روایت‌های عباس کیارستمی (فیلمساز و حافظ و سعدی‌پژوه معاصر) را هم در همین راستا انجام داده است. راست و دروغش پای خودشان."
علاوه بر این معرفی‌های شیرین‌، شیوه توضیحات لازم برای برخی اشعار و کلمات نیز‌، خلاقانه است و حلاوت طنز در آنها نیز چشیدنی است. چنان که در شرح بیتی از محمدعلی افراشته‌، که در آن به اصطلاحات علم قافیه اشاره شده:
تاسیس، روی، نایره، دانی؟ که نه والله
سطری عربی تانی خوانی؟ که نه والله
امید مهدی نژاد می‌نویسد: تاسیس، روی، نایره، از اصطلاحات دقیق ادبی هستند، می‌دانستید؟ نه والله!
و یا در تعلیقات مربوط به شعر نون خشکی از همایون حسینیان در کنار این بیت:
به مکالمه یه خرده تن بده
آدرس ایمیلتو به من بده
دو نشانی اینترنتی نوشته است:
www.noonekhoshki.com
noonekhoshki@yahoo.com
***
می‌خواستم بنویسم که قهوه قندپهلو را می‌توانیم با خیال راحت بخوانیم و مطمئن باشیم که تمام شعرهای آن، هم شعرهای خوبی هستند و هم طنزهای خواندنی‌اند. می‌خواستم بنویسم که وقتی امید مهدی‌نژاد با دقت و هوشمندی، این شعرها را انتخاب کرده و در یک کتاب فراهم آورده خیالتان تخت باشد که کتابی ارزشمند در دست گرفته‌اید. اما حالا که فقط با یک‌بار مطالعه کتاب شیرازه‌اش از هم گسیخته و جلد آن دارد از صفحات جدا می‌شود، دریافتم که هرچقدر مولف و ناشر و طراح جلد معتبرند‌، بازهم به خاطر سهل‌انگاری در صحافی‌، کتاب قهوه قندپهلو چندان ماندگار نخواهد بود و ناگزیر برای هربار مطالعه باید یک نسخه جدید تهیه کنید تا خیالتان راحت باشد!

تاريخ : دوشنبه ۱۳ دي ۱۳۸۹

Keywords:
About Ghahve Ghand Pahloo By Omid Mahdinezhad , Esmaeil Amini


ارسال نظر

نظر شما پس از تاييد توسط مديريت سايت، نمايش داده خواهد شد.
لطفا" کد زیر را در قسمت پائین آن وارد نمائید.
نام:
 
پست الكترونيك:
 
وب سايت (لطفاً آدرس به صورت کامل وارد شود. بعنوان مثال: http://www.golagha.ir):
 
نظر:  

 


©با معرفت‌ها ذکر مأخذ می‌کنند!
powered by: